De zware boodschap van Essenscia

20 oktober 2013

Economische pijler: Fabriek van de toekomst

'De chemie in Antwerpen zal het als sterke cluster langer volhouden, maar we maken ons geen illusies. Als de desindustrialisering van Europa doorgaat, wankelt ook Antwerpen.' Essenscia heeft een zware boodschap.

'Europa kiest de juiste richting, maar gaat veel te snel. We zijn het eens dat er een transitie moet komen naar een groene economie. Maar dat gaat nog tien, twintig jaar in beslag nemen. Die tijd moeten we wel zien te overleven', zegt Frank Coenen. De CEO van Tessenderlo Group spreekt als voorzitter van Essenscia, de sectorfederatie van de chemie-, kunststoffen- en lifesciencesbedrijven. 'Onze boodschap aan de beleidsmakers is: je hebt ons nodig om tot oplossingen te komen, laat ons de tijd om ze te ontwikkelen.' Coenen doelt bijvoorbeeld op lichtere kunststoffen, betere isolatiematerialen of detergenten, efficientere meststoffen. 'Elke ton CO2 die onze sector uitstoot, leidt nu tot een reductie met een factor 2,6 van CO2-uitstoot bij de verbruikers van onze producten. Tegen 2030 wordt dat een factor 5.' De Essenscia-leden in ons land - met name lifesciences - blijven investeren in onderzoek en ontwikkeling, leren cijfers in het duurzaamheidsrapport. Samen staan ze voor meer dan de helft van de O&O-investeringen van de industrie in ons land.

Geen toekomst voor de industrie?

'Geen toekomst voor de industrie?', werpt Yves Verschueren, de gedelegeerd bestuurder van Essenscia, op. 'Het tegendeel is waar, als je die kennisopbouw gedurende jaren ziet. O&O is de beste garantie voor de toekomst.' Tegelijk hoor je de 'maar' van ver: toch is de industrie niet gerust. Yves Verschueren: 'Onze grootste bedreiging is de energiefactuur. Die wordt op alle niveaus opgedreven: door de regionale groenestroomcertificaten, door de federale factuur voor offshorewindenergie en door het Europese beleid dat ons tot het enige continent maakt waar CO2 echt belast wordt.' Frank Coenen: 'Het voordeel dat de VS hebben door goedkoop schaliegas is echt niet te onderschatten. Schattingen hebben het over 1 procent extra groei voor hun bruto binnenlands product. In absolute waarde is dat immens. De bulk van de investeringen in onze industrie gaat nu naar de VS. Er is voor 400 miljard dollar investeringen aangekondigd - er zijn niet eens genoeg ingenieurs om ze uit te voeren. En het gaat breed: ik heb al eerder als voorbeeld aangehaald dat goedkoop gas via goedkope meststoffen tot goedkopere landbouw leidt.' Kenners stellen dat de VS door hun goedkope energie tegelijk een achterstand oplopen: energie-efficientie is aan hen niet meer besteed, de nood om te innoveren valt weg.

Wij moeten jaren zien te overleven

Coenen: 'Het klopt dat wij door onze moeilijke concurrentiesituatie al lang innovatiever moeten zijn, en dat heeft ons een voorsprong gegeven. Maar we moeten wel jaren overleven voor zij nadelen ondervinden. Ik denk evenwel dat het minder erg is dan sommigen voorspiegelen, in 15 jaar zijn de technieken al ernstig bijgestuurd. Als sector hebben we ons energieverbruik al fors verlaagd. Terwijl het geproduceerde volume sinds 1990 maal drie ging, is het energieverbruik maar met 40 procent gestegen. En op dat pad moeten we verder. Maar het energiebeleid moet beter gebalanceerd zijn.' Verschueren: 'Europa alleen zal het klimaatprobleem niet oplossen, het staat nog maar voor 6 a 7 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Europa duwt de industrie weg, maar elke fabriek die Europa verlaat, is slecht nieuws voor het klimaat. Bedrijven delokaliseren altijd naar een plaats met minder stringente regels.' Verliezen we door alle aandacht voor schaliegas de opbouw van capaciteit voor basischemie in het Midden-Oosten niet uit het oog, toch ook een bedreiging? Verschueren: 'De sector houdt de capaciteitstoename in het Midden-Oosten wel degelijk in het oog.'

Goedkope energie

Coenen: 'Tegelijk moet je nuanceren: het Midden-Oosten heeft goedkope energie en doet grosso modo de eerste twee verwerkingsstappen om producten uit olie te halen. Dat is een verstorende factor in een beperkt deel van de sector. Het goedkope gas in de VS heeft daarentegen een veel bredere impact, ook op de staal-, glas-, of landbouwproductie, noem maar op.' Jim Radcliffe, de eigenaar van het chemiebedrijf Ineos, waarschuwde in de zomer voor apart staande chemiebedrijven, die volgens hem maar twee a drie jaar meer overleven.

Antwerpen

Voor Antwerpen was hij geruster, omdat er een sterke cluster van bedrijven en infrastructuur is. Verschueren: 'Het klopt dat er in Antwerpen nog fors geinvesteerd wordt. Maar we moeten ons geen illusies maken. Als de industrie in Europa nog afkalft, is ook Antwerpen in gevaar. Twee derde van onze export blijft in Europa. Als bijvoorbeeld de auto-industrie wegtrekt, voelen wij dat. Europa moet een beter evenwicht vinden tussen competitiviteit en bezorgdheid voor het klimaat. Als we zo voortdoen, gaat de industrie kapot, en snel.'

Nood aan visie

Coenen: 'Desindustrialisering leidt ook tot welvaartsverlies. We leggen veel te weinig de nadruk op dat sociale aspect.' Even concreet. Het beleid bijsturen, dat betekent kerncentrales langer openhouden? Coenen en Verschueren: 'Ja. We zijn niet tegen de uitstap, maar het moet minder snel gaan.' Schaliegas onderzoeken? Coenen en Verschueren: 'Ja.' Uit windenergie stappen? Coenen en Verschueren: 'Neen.' Verschueren: 'Het betekent energie betaalbaar houden en vele wegen tegelijk bewandelen. We vragen niet dat de industrie vrijuit haar gang mag gaan. Maar het kader mag welvaartsbehoud niet tegengaan.' Coenen: 'We hebben nood aan een visie, ook na 2020, over onze energiemix. En hoe geraken we daar en wie draagt de kosten? Het energieprobleem is van iedereen, maar het accent ligt bij ons op de industrie.' Het duurzaamheidsrapport is beschikbaar op ESSENSCIAFORSUSTAINABILITY.BE

 

Bron: Mediafin